O confuso padroado de San Xulián de Ferrol

A haxiografía cristiá recoñece ata trinta e tres distintas advocacións de San Xulián, nome procedente do latín Iulianus En Galicia aparecen as variantes de Xulián, Xián, Xiao, Xullán e Xuiao, xunto cos femininos Xiana e Xuliá. Na época medieval usáronse Giao e Guillao.

Entre os santos canonizados pola Igrexa co nome de Xulián, os máis coñecidos en Galicia son: San Xulián de Brioude, militar romano e mártir xunto con San Ferreol; San Xulián o Hospitalario, mártir exipcio, cazador e protector de viaxeiros; San Xulián de Antioquia, abade de mosteiro; e San Xulián de Toledo, bispo e mártir da igrexa visigótica.

Non existe un acordo unánime sobre cal dos santos que levaron o nome de Xulián foi de orixe o primitivo patrón de Ferrol. Aínda que San Xulián o Hospitalario é o patrón da maioría das igrexas rurais galegas dedicadas a esta advocación, na orixe da primeira igrexa parroquial de Ferrol (da que hai novas desde o ano 1087) semella que pode estar San Xulián de Brioude ou de Vienne, compañeiro no martirio de San Ferreol, que na época medieval deu nome a numerosas igrexas e mosteiros da cornixa cantábrica e a propia Galicia.

A nova igrexa de San Xulián de Ferrol, que substituíu o templo medieval situado a carón do peirao da Cruz en Ferrol Vello, derrubado por mor do pouco coidado que tivo a Armada nas obras do foxo do Arsenal, abriuse ao culto a véspera do Corpus Christi do ano1772. No retablo do altar maior colocouse unha efixie de San Xulián, vestido de cabaleiro con casaca, calzón curto e sombreiro de picos.

Durante a visita pastoral que realizou o ano 1786, Francisco Cuadrillero, bispo de Mondoñedo, “mandou vestir á romana” a San Xulián, ao considerar que estaba vestido de forma pouco axeitada. A causa desta imposición, que reforzou pola “importación” dunhas reliquias do mosteiro de San Xulián de Samos, oficializouse a San Xulián de Antioquia como patrón da igrexa ferrolá, colocado no altar maior do templo ferrolán xunto a Santa Basilisa (a súa santa esposa, nunca mellor dito), vestidos ámbolos dous de traxe talar, coa cruz e a palma do martirio.

Desta maneira o bispo actuou na contra do sentimento do pobo, seguramente máis acertado que o propio eclesial, un sentir que consideraba como auténtico patrón ferrolán a San Xulián de Vienne, precisamente, compañeiro de San Ferreol.

(S.Julián de Brioude)

Ese mesmo año 1786 era Alcalde Maior de Ferrol Eugenio Álvarez Caballero, o mellor alcalde que tivo esta cidade, por suposto non nacido nela. O devandito rexedor da urbe, estableceu por bando municipal que “se celebrase anualmente la Función con Voto del Glorioso Señor San Julián, como Patrono de esta Villa el día 7 de enero”.

Desta forma comezou a celebrarse esta festividade polo Concello, incluíndo a iluminación da fachada de San Xulián e os fogos de artificio. Durante o século XIX estableceuse a costume, apócrifa y sen motivación coñecida, de tomalo arroz con leite o día 7 de xaneiro, una iniciativa atribuída ao cóengo ilustrado ferrolán Fernández Varela, recoñecido amante da boa mesa.

A celebración do padroado de San Xulián foi decaendo no tempo como festa de raizame popular en Ferrol, substituída polos festexos laicos organizados desde o ano 1896 na semana arredor do 31 de agosto, día de San Ramón, patronímico del Marqués de Amboage, ilustre personaxe nacido na urbe e lembrado polos ferroláns como creador dunha Fundación Benéfica.

A celebración do patrón de Ferrol pola parte do Concello da cidade pasou por diferentes variantes. Ultimamente o Concello leva a cabo unha amorfa celebración laica da festividade de San Xulián o 7 de xaneiro, na que a Alcaldía realiza o reparto de premios aos seus amigos e seareiros.

 

 

 

Lea también

El concierto de Bonnie Tyler patrocinado por el Concello de Ferrol se aplaza un año

Ante la situación generada por la pandemia de coronavirus, la productora del Festival Ferrol Verán, …